ماجرای دردناک انتشار یک کتاب با ارزش
"مرحوم دکتر مهرداد بهار" و"دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور" پس از سال ها تلاش
در عرصه ادبیات ایران باستان طی تلاشی مشترک بالاخر نگارش کتاب
"ادبیات مانوی" را در سال 1370 به پایان رساندند و این اثر به یادماندنی
را یادگار گذاشتند. به نظر می آید اهمیت این موضوع برای مهرداد بهار و
اسماعیل پور آن قدر زیاد بوده است که بخشی از عمر خود را صرف ترجمه
متون باقی مانده از مانی و مانوی ها به زبان فارسی کنند.
"دکتر اسماعیل پور" می گفت:« این اثر بی نظیری (ادبیات مانوی)است که
من و"مرحوم مهرداد بهار"بیش از 5 سال برای آن زحمت کشیده ایم .
كتاب "ادبيات مانو ي"نوشته های نظم و نثر مانی و پيروهاي ماني است كه
در چين زندگي ميكردند. من و مهرداد بهار با كشف آثار فلسفي در کشور
چين توانستيم اين نوشته ها را به دست آوريم. در بخش نخست اين كتاب،
تحليل 200 صفحهاي درباره زندگي ماني و عرفان گنوسي و در بخش دوم
اين كتاب، ترجمه متون مانوي و بخش سوم نیز شامل واژه نامه اي مفصل
است . همچنین 50 صفحه مینیاتور رنگی مربوط به مانی نیز در این
کتاب وجود داردکه از کشور چین تهیه کرده ایم.»" اسماعیل پور در مورد پایان
کتاب و انتخاب ناشرش ، گفته بود:« در سال 1370 با " زنده رود " قرار داد
بستیم که این کتاب را منتشر کند ایشان اجرای کار را به انتشارات " کارنامه"
سپرد. این ناشر آن قدرانتشار کتاب را معطل کرد تا آقای علایی و
مهرداد بهار در گذشتند . من و دکتر زهره سرمد ( همسر مرحوم مهرداد بهار)
مجددن در 26/7/1375طبق یک قرار داد جدید، چاپ این اثر را مستقیمن
به نشر کارنامه و آقای " زهرایی "سپردیم ». اسماعیل پور با بیان این
مطلب و کشیدن آهی از ته دل ، به خاطر خستگی و نا امیدی چنین
ادامه می دهد:« 12 سال است ناشر آخرین اثر مهرداد بهار را نه چاپ
می کند و نه پس می دهد. کتاب « ادبیات مانوی » را من و مهرداد بهار
حدود 12سال پیش تمام کرده ایم که تاکنون ناشر به دلایل غیر قابل قبول از
انتشار آن خود داری می کند و هر دفعه وعده می دهد که یک ماه دیگر
منتشر می شود. اما نشر " کارنامه" چندین سال است که ، نه کتاب را
منتشر می کند و نه آن را پس می دهد، تا ناشر دیگری منتشر کند هر بار
هم که زمان چاپ کتاب را از او می پرسیم، امروز و فردا می کند.
سعی کنید این سطر را به خاطر بسپارید تا در نتیجه گیری دچار اشتباه
نشوید؛« هر دفعه وعده می دهد که یک ماه دیگر منتشر می شود». وی با
اشاره به بهانه ناشر برای تاخیر می گوید:« این اثر بعد از در گذشت
مهرداد بهار چندین بار توسط من تصحیح و کامل تر شد. اما این نمی تواند
بهانه و توجیه قابل قبولی برای چاپ نشدن کتاب توسط ناشرباشد».
اسماعیل پور با خنده ای تلخ سرگذشت انتشار این کتاب را چنین توصیف
می كند:« سرگذشت چاپ این کتا ب "تراژیک" شده است .
گویا این ناشر عادت دارد کتاب ها را بگیرد و هر وقت دلش خواست چاپ کند».
دکتر زهره سرمد ( همسر مرحوم مهرداد بهار) نیز با تایید سخنان
دكتر اسماعيل پور نوع قرار داد چاپ کتاب را این گونه شرح می دهد:
« در قراردادی که با نشر کارنامه بسته ایم ذکر شده است که ، ناشر باید3
ماه بعد از گرفتن مجوز کتاب اقدام به چاپ آن نماید اما ایشان معلوم نیست
تا کنون چکار می کنند».
خانم سرمد با ناامید شدن از انتشار آخرین اثر شوهر مرحومش ، چنین
می گوید:«من خسته شده ام و دیگر توانایی پی گیری این مسئله را ندارم،
امیدوارم رسانه ها بتوانند کاری انجام دهند که این کتاب چاپ شود».
آخرین خبری که دارم اینکه کتاب ادبیات مانوی چاپ شد و در يكصدوهفتادو
يكمين نشست كتاب ماه ادبيات و فلسفه سه شنبه بيستوپنجم
مردادماه 1384ساعت ۱۷ در خانه كتاب واقع در خيابان انقلاب، بين خيابان
صبا و فلسطين جنوبی، شماره ۷۸/۱۱ مورد بررسی قرار گرفت در این
مراسم دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور استاد بابلی و دارای دکترای فرهنگ
و زبانهای باستانی، دانشگاه تهران و دانشیار دانشکده ادبیات و
علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی تهران و استاد مدعو در دانشگاه
مطالعات بین المللی شانگهای از سپتامبر2004 که در تالیف کتاب با
دکتر مهرداد بهار همراه بود سخنرانی نمود
